ALTIN BAMYA

Haber

Kaynak: (http://www.altinbamya.org/)

Altın Bamya, Türkiye sinemasında, erkek egemen bakışın ağırlığına, kadınlara dair alanların daraltılmasına, kadınlara dair oluşan yanlış mitlerin, algıların, cinsiyetçi bakışın yeniden üretilip temsil edilmesine ve bu ayrımcılığın kanıksanır kılınmasına bir eleştiri, bir karşı duruş, bir söz söyleme isteğiyle ortaya çıktı.

Altın Bamya Ödülleri, Türkiye sinemasındaki cinsiyetçiliğe dikkat çekmek ve bir sonraki yıl bu sembolik ödülü verecek aday bulamamak dileğiyle veriliyor.

Altın Bamya adayları, Altın Bamya ön jürisi tarafından 2008 yılında vizyona giren yerli sinema filmlerini bu bakışla değerlendirerek belirlendi.

1.Erkek Karakter:
Erkeklerin filmlerde tüm anlam ve aksiyonun merkezi olma durumları, cinsiyetçiliğin en bariz yansımasıdır: hikayelerin odağında erkekler ve onların güçleri, özellikle de kadınları (kadın karakterleri) olumsuzlama, nesneleştirme üzerinden kurulmaktadır.
Bu kategori değerlendirilirken, erkek karakteri canlandıran oyuncunun yorumu göz önüne alınmadan, erkek karakterin mutlaklaştırıp onayladığı 'erkek' rol ve modelleri ve bunlarla özdeşleşildiği takdirde yaratacakları çok riskli anlamlar ve sonuçlar göz önüne alınmaktadır.
Erkek Karakter kategorisinde 2008 Altın Bamya adaylarımız:
- Aşk Tutulması - Uğur
- Issız Adam - Alper
****Recep İvedik - Recep (and the altın bamya goes to....)

2. Kadın Karakter:
Kadın, bir karakterdir, bir insandır. Gerçek bir karakter olarak ele alınıp işlenmedikçe hep erkek egemen bakışla resmedildikçe ve (tekinsiz, güvenilmez, şeytani, kötülüklerin anası, iyi kadın-kötü kadın, fedakâr anne, seyirlik, zayıf .vb...) yanlış, eksik, özensiz ve zararlı temsilleri sürdükçe, kadınların bir bütün olarak beyaz perdeye yansıması mümkün olmamaktadır.
Bu kategori değerlendirilirken, kadın karakteri canlandıran oyuncunun yorumu göz önüne alınmadan, kadın karakterin ürettiği anlamlar, dolaşıma soktuğu okumalar, cinsiyetçi tutum, rol ve kalıpları ne derecede pekiştirip onayladığı göz önüne alınmaktadır.
Kadın Karakter kategorisinde 2008 Altın Bamya adaylarımız:
- Aşk Tutulması - Pınar
- Osmanlı Cumhuriyeti - Asude
****Üç Maymun - Hacer (and the altın bamya goes to....)

3. Senaryo:
Senaryo, sinemasal tüm öğeleri soyutlandığında ve sadece filme çekilmiş senaryo olarak okunduğunda bile cinsiyetçi izler taşıması, kadın ve erkek karakterlere adil ve eşitlikçi yaklaşmaması, bu tutumun diyaloglardan, karakterlere kadar her sahnesine sinmiş olması ve içerdiği cinsiyetçi unsurlar göz önüne alınarak değerlendirilmektedir.
Senaryo kategorisinde 2008 Altın Bamya adaylarımız:
**** Issız Adam (and the altın bamya goes to....)
**** Üç Maymun (and the altın bamya goes to....)
- Vesaire Vesaire

4. Film:
Film, ışıktan, kadraja, kadın ve erkek karakterlerden, yönetmenin yorumuna kadar tüm unsurlar bir arada toplu bir şekilde ele alındığında, parçaların yarattığı çelişki içermeyen cinsiyetçi 'bütün' göz önüne alınarak değerlendirilmektedir.
Film kategorisinde 2008 Altın Bamya adaylarımız:
- Aşk Tutulması
**** Issız Adam (and the altın bamya goes to....)
- Recep İvedik


Radikal Haber'de:

En cinsiyetçi film ödülü Recep İvedik'e! http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetay&ArticleID=926435&Date=16.03.2009&CategoryID=82

Kadın filmleri festivali

Haber

Kadınlar Günü, Filmmor

Fransız Kültür'de bu hafta izlenebilecek kısa filmleri kaçırmayın.
Kameranın görsel ve işitsel aktarım gücünün daha çok kullanılması dileğiyle,

1- Klitoris Nedir?

2002, renkli, DV, 7’, İngilizce Altyazılı

Yönetmen: Melek Özman / Filmmor Kadınların Sinema Atölyesi

Film, kafe, sokak ve üniversitelerde, kadınlar ve erkeklerin ‘Klitoris Nedir’ sorusuna verdiği –ya da veremediği- cevapları içeriyor.

2- Görünmeyen Emek

2004, renkli, DV, 21’, İngilizce Altyazılı

Film Ekibi: Pınar Güncan, Leyla Karagül, Sema Turhan Kamera: Eylem Ay Müzik: Uğur Yılgın, Özgür Demir

Görünmeyen Emek, 1996 ile 1999 yılları arasında evde sanayiye iş yapan kadınların kooperatifleşmesi amacıyla bir araya gelen Görünmeyen Emek Kadın Kollektifi’nin tarihine ve deneyimlerine odaklanıyor. Bu tarih ve deneyim, kollektifin on iki gönüllüsü ve birlikte çalıştıkları feminist kadınların tanıklıklarıyla aktarılıyor.

3- Seyahat

2004, renkli, DV, 10’, İngilizce Altyazılı

Film Ekibi: Ayşegül Kıvılcım Kesim, Şebnem Hassanisoughi, Tuğba Tekerek

İstanbul’da kadınların cinsel tacize maruz kalmadan seyahat edebilme/edememesini konu eden film, tanıklıklarla konunun üstüne gider...

4- Dona Kalan

2005, siyah-beyaz, DV, 5’, İngilizce Altyazılı

Film Ekibi: Aslı Bor, Eylem Ay, Gül Batmanoğlu Senaryo-yönetmen: Aslı Bor Müzik: Kitty Solaris Kurgu: Aslı Bor Oyuncular: Pınar Korun, Güzin Özsiper, Sinan Çağlar

Ayşe, evden dışarı kaçan kedisinin arkasından fırlayınca üzerinde iç çamaşırıyla sokak kapısının önünde kalır. Ayşe’yi küçük ve korkulu bir macera beklemektedir....

5- Atölyemor 2004

2004, renkli, DV, 25’, İngilizce Altyazılı

Film Ekibi: Melike Tümer, Özlem Özmen, Ülkü Songül Kurgu: Tuna Palabıyıkoğlu Müzik: Murat Hasarı

Film, Atölyemor: Kadınların Sinema Atölyesi’nde 2004’te biraraya gelen kadınlarınatölye ve film yapma süreçlerinin belgeliyor.

6- Avcılar, Aracılar ve Kadınlar

2005, DV, Renkli, 22’, Türkçe, İngilizce Altyazılı

Yönetmen: Atölyemor Kollektifi Görüntü Yönetmeni: Roja Rojda Serin, Saniye Denli, Ülkü Songül Kurgu: Yasemin Temizarabacı Yıldırmaz, Roja Rojda Serin, Esra Özfaris, Gülşen Duran Müzik: Murat Hasarı Prodüksiyon: Ülkü Songül Yapım Yönetmeni: Melek Özman

Ev eksenli çalışan, çevresi tarafından yaptıkları iş olarak görülmeyen, emeklerinin karşılığına taşeronlar (aracılar) tarafından el konan kadınların emeklerini değerli kılma çabalarının; Avcılar Ev Eksenli Çalışan Kadınlar Kooperatifi’nin belgeseli.

7- Şiddetin Ötesine Yolculuk

2005, DV, Renkli, 25’, İngilizce Altyazılı

Yönetmen: Atölyemor Kollektifi Görüntü Yönetmeni: Saniye Denli Kurgu: Duygu Çavdar, Saniye Denli, Zarif Sakine Akgül Prodüksiyon: Ülkü Songül Yapım Yönetmeni: Melek Özman

İki kadının ‘aile içi’ şiddetle iç içe geçen yaşam hikâyelerini ayrı bölümler halinde bir araya getiren film, izleyenlere iki kadının şiddete karşı zorlu mücadelelerine de tanıklık etme olanağı veriyor. Bu iki kadının şiddetle ve şiddetin sonuna yolculuğu şiddetin bitebileceğine/bitirilebileceğine dair umudu da çoğaltıyor…

8- Film Olduk!

2005, DV, Renkli, 20 ‘, İngilizce Altyazılı

Yönetmen: Atölyemor Kollektifi Görüntü Yönetmeni: Ülkü Songül Müzik: Murat Hasarı Kurgu: Güliz Sağlam, Pınar Güncan, Ülkü Songül Prodüksiyon: Ülkü Songül Yapım Yönetmeni: Melek Özman

Film Olduk Avcılar, Aracılar ve Kadınlar ve Şiddetin Ötesine Yolculuk filmlerinin yapım süreçlerinin belgeseli. İlk kez kamerayı eline alan kadınların deneyimli sinemacıların desteğiyle sürdürdüğü kolektif bir film yapma sürecinin öznel hikâyesi…

9- Morgündem ‘2005’

2006, DV, Renkli, 60’, Türkçe, İngilizce Altyazılı

Yönetmen: Melek Özman, Ülkü Songül Görüntü Yönetmeni: Ece Özdemir, Eda Acara, Elmas Gölcük, Melek Özman, Melike Coşkun, Oya Coşkun, Özlem Dalkıran, Saniye Denli, Ülkü Songül, Zekiye Erten Müzik: Feminist Kadın Çevresi Kurgu: Melek Özman, Yeşim Sezgin

Kampanyalardan sokak etkinliklerine Türkiye’nin çeşitli illerinde sürdürülen kadın grupları ve kurumlarının mücadele deneyimlerini / pratiklerini, kadınların toplumsal cinsiyet eşitsizliklerini giderme çabasının bir yılını derleyen belgesel 2005’in feminist gündemini sinemaya taşıyor.

10- Jinen Dengbej

2007, DV, Renkli, 30’, Kürtçe, Türkçe-İngilizce Altyazılı

Yönetmen: Atölyemor Kolektifi Görüşmeler: Hatice Kamer, Şilan Eminoğlu Görüntü Yönetmeni: Elmas Gölcük, Elif Bozkurt, Hatice Kamer, Ülkü Songül Kurgu: Mavi-Melek Prodüksiyon: Ülkü Songül Yapım Yönetmeni: Melek Özman

Yazılı tarihin/kültürün dışında bırakılan, anonimi yapan, tarihlerini sözlü kültürle ve klamlarıyla kuşaklar boyu aktaran Kürt kadınlarının dengbejlik deneyiminin belgeseli.

Onlar yok olmaya yüz tutmuş bir kültürü, aileleri ve çevrelerinin karşı duruşuna aldırış etmeden yaşatmaya çalışan kadınlar…

11- Morgündem 2006

2007, DV, Renkli, 40’, Türkçe , İngilizce Altyazılı

Yönetmen: Leyla Karagül, Melek Özman, Ülkü Songül Görüntü Yönetmeni: Ülkü Songül, Tennur Baş, Melek Özman, Güliz Sağlam, Özlem Sarıyıldız, Bilge Demirtaş, Özlem Dalkıran Müzik: Neslihan Engin Kurgu: Leyla Karagül, Melek Özman, Ülkü Songül

Kampanyalardan sokak etkinliklerine Türkiye’nin çeşitli illerinde sürdürülen kadın grupları ve kurumlarının, erkek egemenliğine karşı/rağmen mücadele deneyimlerinin / pratiklerininin bir yılını derleyen belgesel, 2006’nın feminist gündemini sinemaya taşıyor.

12- Kadınlara Yönelik Şiddete SON

2007, DV, Renkli, 30’, Türkçe

Hazırlayanlar: Melek Özman, Ülkü Songül, Güliz Sağlam Kamera: Ülkü Songül Müzik: Neslihan Engin Kurgu: Melek Özman

Kadınların şiddetle başa çıkma deneyimlerini ve bu alanda biriktirdiklerini paylaşan film kadınlara yönelik aile içinde ve dışındaki (fiziksel, sözel, cinsel, psikolojik ve ekonomik…) şiddeti fark edilmeyen biçimleriyle anlamaya, kadınların bu alanda oluşturdukları danışma, dayanışma merkezi, sığınak gibi kurumlara, alınabilecek destekler ve yasal hakları yaygınlaştırmaya çalışıyor.

Kadınlara yönelik şiddet ve bu şiddetle mücadeleyi Türkiye’nin gündemine sokan kadınların ve kadın örgütlerinin biriktirdiği feminist deneyimi bir araya getiren film ile kadınlara yönelik şiddetle mücadelede devletten medyaya tüm toplumun üstüne düşen sorumluluk bir kez daha vurgulanıyor.

13- 'Namus' Nedir?

2008, DV, Renkli, 15’, Türkçe, İngilizce Altyazılı

Hazırlayanlar:: Birsen Atakan, Güliz Sağlam, Melek Özman, Ülkü Songül Görüntü Yönetmeni: Ülkü Songü lMüzik: Feminist Kadın Çevresi Kurgu: Melek Özman

Türkiye’nin dört ilinde “Namus nedir?” sorusuna kadınlar ve erkeklerin verdiği cevaplarla hazırlanan film,“namus”un nasıl kadınlarla özdeş, muğlak ve mutlak olduğunun çarpıcı özeti…

14- İsyan-ı Nisvan

2008, DV, Renkli, 58’, Türkçe, İngilizce Altyazılı

Yönetmen: Melek Özman Görüntü Yönetmeni: Ülkü Songül Müzik: Fulya Özlem, Neslihan Engin Kurgu: Melek Özman

1970’lerdeki ikinci dalga feminist hareket tüm dünyayı etkilemiş; 1975 Dünya Kadın Yılı ilan edilmiş; Türkiye’de de kadınlar,kadınlık konuşulur olmuşken YAZKO (Yazarlar ve Çevirmenler Kooperatifi), yine kadınların salık vermesiyle, kadınlarla ilgili bir dizi kitabı Türkçeye çevirmek ister. Bu çeviri çalışmasını yapmak üzere buluşan ama öncesinde de kadınlık durumuna hal çare ararken yolları çakışmış kadınlar çeviri yapmaktan kısa bir süre sonra vazgeçer, çünkü “feminist bir hareket oluşturmak” olur artık amaçları…

Belgesel, kadınların birlikte keşfetme, hayal etme, eyleme ve isyan etme deneyimlerini yani Türkiye’de, feminist bir hareket oluşmasının ilk yıllarını anlatıyor…

15- Morgündem 2007

2008, DV, Renkli 52’, Türkçe , İngilizce Altyazılı

Yönetmen: Birsen Atakan, Güliz Sağlam, Leyla Karagül, Melek Özman Görüntü Yönetmeni: Ülkü Songül Müzik: Neslihan Engin Kurgu: Melek Özman, Nihan Belgin

Anayasa Kadın Platformu’ndan Vesikalı Kampanya’ya, başörtüsünden Novamed’de grev yapan kadınlara… “Meclise girmek için erkek olmak şart mı?” diye sorup şart olduğunu gördüğümüz 2007’nin feminist gündemini sinemaya taşıyan “Morgündem 2007” belgeseli, kampanyalardan sokak etkinliklerine Türkiye’nin çeşitli illerinde kadın grupları ve kurumlarının eşitsizlik ve ayrımcılığın olmadığı bir yaşam için verdikleri emeğin bir yılının ajandası…

“Morgündem 2007” de tarih boyunca kadınların yaşadığı eşitsizliklerin giderilmesi için emek veren ve bu emeği sürdürecek tüm kadınlara armağan’…

Milyonluk Bebek - Clint Eastwood

Million Dollar Baby

Clint Eastwood (Fredie) hayata tüm çatışmalarını kontrol altında tutarak uyum sağlamış, korkularıyla frenlere hep basan temkinli bir boks eğitmeni karakterinde oynuyor.

(Edie) gerçek yaşamın içinden (Fredie) ve boksörümüz için yardımcı rolü ile, çok rahat kabul gören bir karakter, aynı zamanda senaryodaki yüzleştirici yan.. ve aslında yönetmen sanki, tıpkı hayatın kendiliğinden akan cesur yüzü gibi kendini onunla konuşturup derslerini veriyor seyircisine tek tek.

Bir zamanlar fahişelik yapmış siyah rakip kadın boksör ise, hayatın acımazsız yüzünün temsili ve boksörümüzün hayatıyla oynayarak seyirciyi de yere vurabilen biri.. saf ve kendimizi korumasız bıraktığımızda bilemeden göz yumduklarımızla karşılaşmamızı sağlayan gizli bedelleri gösterebilen bir karakter.

Boksör kızımız ise, hayatındaki tüm olumsuzluklara karşın, kaybettiği babasının onu dövüşçü olarak tanımlamasıyla ve onun yerine koyduğu eğitmeni (Fredie) sayesinde hayatta kalmayı başarmanın ve yumruklarıyla yarattığı şansını kullanmanın yolunu azmi sayesinde keşfedebilmiş saygı uyandıran çok güçlü bir karakter. Annesinin ona değer vermediği gerçeğini çok geç fark etse de, sonuna kadar kendine karşı geliştirdiği saygısıyla seçimlerini yapabilmiş olmanın huzur ve güvenini yaşayan biri, ötenazisi yapılırken bile... O, bize hiç veda etmeyecek, bu yüzden..

Belki artık bizde, bundan sonraki kalan (..?..) hayatımızda,
bize ışık tutan içimizdeki o gizli kalmış dövüşçünün artacak gücüyle,
var oluşumuza gerçek taşıdığı anlamı katabileceğiz..

Issız adamın ardından - Çağan Irmak

Günümüzün İstanbuluna gelene kadar
Neler gitti elimizden bir bilseniz?

Hep ilişkiler dağıldı,
Yürekler kanadı durmadan,
Affedemedik bir türlü ne kendimizi, ne de sevdiğimizi.

Gelip geçen modalara kapıldık hep,
Davranışlarımızı şekillendirmelerine izin verdik onların,
Anlayamadık ki son pişmanlık fayda etmez.

Halbuki varolmalıydık sadece ve sessizce..

Sonra kaybettiklerimizin, taşıdık ruhumuzda izlerini,
Yeni dünyalar kurabilecekmişiz gibi,

Sadecesi kendimizi kandırarak ve
Her geçen gün biraz daha batarak bu çamura.

Dreams - Akira Kurusowa

Eşsiz anlatım gücünü süsleyen görsel sahnelemelerle
gerçekçi sorunlara parmak basan
hem olağanüstü tasarımlarıyla kurgu üstünlüğünü koruyan
hem de seyirciyi taşıdığı zengin düşünsel yaratımlarıyla
bambaşka bir şaheser..

Kadının konumu, imajı - Reha Ülkü - Sinema ve Kuram

Kitap
Sinema ve Kuram

Bir çok toplumsal kodun karşılaştırmalı deşifre edilişine yönelik analizlerle keyifle okunan bir kitap

Bu okuma önerisi için aşağıda özet niteliği taşıyan ilk özet deneme yazısı var.

1.bölüm- Kadının konumu, imajı

Herkes çifttir ama eşiyle zamanının ve mekanının yalnızca %1ini kullanır.
Dünya siyasetçilerinde veya bilimcilerinde %10 dan azı kadın
“La femme fatale” tipi

Negasyon
Doğum kontrolünü kaynanalar engelliyor ve yazarlar cezalandırılıyor..
Tezer Özlü
Sevgi Soysal
Erkekler özgürleşme eğilimindeki kadınlara özel ilgi duyarlar, onları köleleştirmek için.

Kadının gönüllü zorunlu (Kafka) – egzistansiyalizmi
Lierkegaarda: Etik, Estetik, Acı, Haz ..?
Kafka: Ölümle yaşam arasında seçim yoktur.
Varoluşçuluk varlığı verili ve içine atıldığımız bir durum olarak tanımlar.

Entelektüel erkekleri (Hürrem Sultan) bağlamayı, köleleştirmeyi yeğlerler. Böylelikle kendi köleliklerini unutmaya çalışırlar.
- Varoluşçuluk zorla dayatılamaz. Kafka gibi gönüllü bir seçimsizlikle seçilir.
Hem ölüp hem de sağ kalabilen kadın yok henüz.

Tümevarımsal örneklemeler
Margaret Von Trotta: ROSA : Realist-Öznel : Partizan faşizm ve koministlerin erkek egemenliği, dayak yiyebilen köylü kadın

Aşkı yücelten erkek eşcinsel yönetmenler

David Lynch
Heteroseksüel
Faşist erkekçe yaklaşım
Orospu – azize : Mavi kadife, Vahşi Kalp, Ateş Benimle Yürür.
Cinselliği ile erkekleri etkileyen kadınlar.. Bunu fahişeler bile denemez.

Aslında kadınları öldürmek isterken gerçek yaşamda bunu denemez..
Psikopati: Kendi biyografisi üzerinden aktarım. (Fassbinder Melodram)
Takınağın ötesinde bir anlam taşır. Kendi – fantazyalarını filme taşımak

Projeler
Tümdengelimsel örnekleme: Ne ve Nasıl
1- Ör: Her gün 1 foto ile ort. 1000 sn.den uzun bir film
2- Ör: Farklı 100 kültürden kadınlara aynı sorular ve yanıtları..

Duvara karşı - Fatih Akın

Türk kimliğinin antropolojisi için göçmen karakterlerin seçimi ve başarılı oyunculuklarıyla kurulan bir aşk hikayesi içinden, güçlü duygusal yanlarıyla çarpıcı bir gerçeklik algısına sahip.